Παροξύνσεις της ΧΑΠ
ΧΑΠ, συμπτώματα και παροξύνσεις
Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μια κοινή πνευμονοπάθεια που χαρακτηρίζεται από μια σειρά χρόνιων αναπνευστικών συμπτωμάτων όπως δυσκολία στην αναπνοή, έντονο βάρος στο στήθος και δύσπνοια, χρόνιο βήχα και παραγωγή βλέννας κατά τον βήχα (παραγωγή πτυέλων).1,2 Μπορεί επίσης να παρατηρήσετε και άλλα συμπτώματα όπως κόπωση και περιορισμένη σωματική δραστηριότητα.1
Αν πάσχετε από ΧΑΠ, ενδέχεται μερικές φορές να παρουσιάσετε ξαφνική επιδείνωση των αναπνευστικών συμπτωμάτων σας, η οποία απαιτεί επιπλέον θεραπεία. Αυτά τα επεισόδια είναι γνωστά ως παροξύνσεις ή εξάρσεις.1
Τι είναι οι παροξύνσεις;
Οι παροξύνσεις της ΧΑΠ είναι επεισόδια κατά τα οποία αναπνέετε πιο δύσκολα και ενδέχεται να βήχετε περισσότερο και να παράγετε περισσότερη βλέννα, συνήθως για λιγότερο από 14 ημέρες.2
Αυτά τα επεισόδια να συνοδεύονται από ταχύπνοια (επιταχυνόμενη αναπνοή) και/ή ταχυκαρδία (ταχύτερος καρδιακός ρυθμός). Αυτό συμβαίνει συχνά λόγω φλεγμονής που προκαλείται από λοιμώξεις ή άλλες βλάβες στους αεραγωγούς.2,3
Τι προκαλεί τις παροξύνσεις;
Οι περισσότερες παροξύνσεις προκαλούνται από αναπνευστικές λοιμώξεις οι οποίες μπορεί να είναι ιογενείς ή βακτηριακές.1 Μερικές φορές, και οι δύο τύποι λοίμωξης μπορούν να εμφανιστούν ταυτόχρονα, επιδεινώνοντας τη λειτουργία των πνευμόνων και καταλήγοντας σε νοσηλεία. Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση ή οι αλλαγές στη θερμοκρασία μπορούν επίσης να προκαλέσουν παροξύνσεις.1
Επιπλέον, νοσήματα όπως η καρδιακή ανεπάρκεια, η πνευμονία και οι θρόμβοι αίματος μπορούν να επιδεινώσουν τις παροξύνσεις.2
Πώς ταξινομούνται οι παροξύνσεις;
Οι παροξύνσεις ομαδοποιούνται σε τρεις κατηγορίες με βάση τη σοβαρότητά τους, με καθεμία να απαιτεί διαφορετικές θεραπείες:2
- Ήπιες → Διαχείριση με βρογχοδιασταλτικά βραχείας δράσης.
- Μέτριες → Θεραπεία με βρογχοδιασταλτικά βραχείας δράσης, από του στόματος κορτικοστεροειδή και αντιβιοτικά.
- Σοβαρές → Ενδέχεται να περιλαμβάνουν σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα που απαιτούν νοσηλεία ή επίσκεψη στα επείγοντα περιστατικά.
Παράγοντες κινδύνου για παροξύνσεις
Αν γνωρίζετε τους παράγοντες κινδύνου των παροξύνσεων θα μπορέσετε να τις αποτρέψετε, να τις αναγνωρίσετε και να τις διαχειριστείτε. Οι κοινοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:1
- Προηγούμενες παροξύνσεις
- Καπνός τσιγάρου
- Εσφαλμένη χρήση φαρμάκων, (π.χ. παράλειψη δόσεων ή μη τήρηση των οδηγιών του γιατρού)
- Κακή λειτουργία των πνευμόνων
Άλλοι παράγοντες κινδύνου μπορεί να περιλαμβάνουν οπισθοστερνικό καύσο (καούρα), γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, χρόνια βρογχίτιδα και ανεπάρκεια βιταμίνης D.1
Πρόληψη
Η πρόληψη παροξύνσεων αποτελεί βασικό στόχο για τη διαχείριση της ΧΑΠ.1
Η διακοπή του καπνίσματος είναι το πιο σημαντικό βήμα που μπορείτε να κάνετε (εφόσον δεν το έχετε κάνει ήδη). Άλλοι τρόποι για την πρόληψη παροξύνσεων περιλαμβάνουν την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και την πνευμονική αποκατάσταση.1
Λοιμώξεις όπως η γρίπη και ο πνευμονιόκοκκος μπορούν επίσης να προκαλέσουν παροξύνσεις, γι' αυτό ρωτήστε τον γιατρό σας σχετικά με τους κατάλληλους εμβολιασμούς.1
Η τήρηση ημερολογίου για να παρακολουθείτε την έναρξη και τη λήξη των παροξύνσεων μπορεί επίσης να φανεί χρήσιμη.4
Φαρμακευτική αγωγή
Για να μειώσετε τον αντίκτυπο των παροξύνσεων στην υγεία σας θα πρέπει να τις διαγνώσετε και να τις αντιμετωπίσετε γρήγορα.1
Έτσι, θα μπορείτε να αναρρώσετε πιο γρήγορα, να μειώσετε τον κίνδυνο νοσηλείας και να βελτιώσετε την ποιότητα της ζωής σας.1
Ανάλογα με τα συμπτώματά σας, οι θεραπείες μπορούν να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα, διαφορετική χρονική διάρκεια και να χορηγηθούν σε διαφορετικές μορφές.1
Οι πιο κοινές θεραπείες είναι τα βρογχοδιασταλτικά, τα αντιφλεγμονώδη, τα αντιβιοτικά και τα βλεννολυτικά. Για ήπιες παροξύνσεις, τα βρογχοδιασταλτικά βραχείας δράσης συνιστώνται από τις κατευθυντήριες οδηγίες. Για μέτριες έως σοβαρές παροξύνσεις, χρησιμοποιούνται αντιβιοτικά και/ή από του στόματος κορτικοστεροειδή.1 Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις, ενδέχεται να χρειαστεί μη επεμβατικός μηχανικός αερισμός (ο οποίος μειώνει το έργο της αναπνοής και την ανάγκη για διασωλήνωση) και νοσηλεία.2,5
Να ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες του πνευμονολόγου σας για κάθε θεραπεία.
2. Παγκόσμια πρωτοβουλία για τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια. Παγκόσμια στρατηγική για τη διάγνωση, τη διαχείριση και την πρόληψη της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας. Έκθεση του 2024.
3. Park SB, Khattar D. Tachypnea. 2023 Feb 13. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan–. PMID: 31082106.
4. Kim V, Aaron SD. Eur Respir J. 2018 Nov 15;52(5):1801261.
5. Hillas G et al. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2016 Jul 13;11:1579-86.
